Logo
  • ई-पेपर
  • समाचार
  • स्थानीय समाचार
  • खेलकुद
  • अन्तर्राष्ट्रिय
  • अन्तर्वार्ता
  • आर्थिक/बजार
  • फोटो ग्यालरी
  • भिडियो ग्यालरी
  • मनोरञ्जन
  • राजनीति
  • राशिफल
  • विचार/लेख
  • शिक्षा
  • साहित्य
  • सुचना प्रविधि
  • स्वास्थ्य
© २०७९ प्रत्यूष Designed by: GOJI Solution
Logo
२०८३ मंसिर ५, शनिबार
आजको ई-पेपर
  • समाचार
  • अन्तर्राष्ट्रिय
  • आर्थिक/बजार
  • खेलकुद
  • मनोरञ्जन
  • राशिफल
  • विचार/लेख
  • शिक्षा
  • स्वास्थ्य
  • साहित्य
  • खोज

खोजी गर्नुहोस

छनोट

यहाँ खालि कोठा भित्र प्रीतिमा लेखेको अक्षर लगाउनुहोस् |

प्रीतिबाट युनिकोडमा कन्भर्ट गरेको

  • युनिकोड
  • मिति रुपान्तरण
  • स्थानीय
गुल्मी

गुल्मीमा लोप हुँदै परम्परागत काठका कोल

केही दशक अघिसम्म गाउँघरमा तोरी र चिउरी पेल्नका लागि प्रयोग हुने परम्परागत काठका कोल अहिले विस्तारै लोपहुँदै गएको छ ।
रासस ६५१ पटक पढिएको प्रकाशित मिति: २०८३ मंसिर ५, शनिबार (४२ मिनेट अघि)
Post Thumbnail

गुल्मी, ५ मङ्सिर : केही दशक अघिसम्म गाउँघरमा तोरी र चिउरी पेल्नका लागि प्रयोग हुने परम्परागत काठका कोल अहिले विस्तारै लोपहुँदै गएको छ । पछिल्लो समयमा सहरदेखि गाउँसम्म आधुनिक प्रविधिको विकाससँगै तेल पेल्नका मेसिनको प्रयोग बढेपछि परम्परागत रूपमा तोरी, चिउरी र सरसिउँ पेल्न प्रयोग गरिने परम्परागत कोल गाउँघरबाट विस्तारै लोप हुँदै गएका छन् ।

सालका काठका मुढालाई परम्परागत सीपको प्रयोग गरी निर्माण गरिने यस्ता कोल कुनै समय गाउँघरमा महत्वपूर्ण साधनका रुपमा रही आएका थिए ।

विगतमा गाउँले मिलेर सार्वजनिक स्थानमा कोल गाड्ने र त्यही कोलमा तोरी तथा चिउरी पेलेर तेल निकाल्ने गरिने प्रचलन थियो । घरघरमा उत्पादन हुने तोरी, चिउरी तथा अन्य तेलहन बाली प्रशोधन गर्न गाउँले पालैपालो महिनौसम्म कोलको प्रतीक्षा गर्ने अभ्यास थियो । उक्त परम्परागत प्रविधि अहिले सम्झनामा मात्र सीमित हुन थालेको जिल्लाको मुसिकोट नगरपालिका‐२ पास्तीकी उमाकला घिमिरे बताउनुहुन्छ ।

गुल्मीको मुसिकोट, इस्मा, गुल्मी दरबार, छत्रकोटलगायतका क्षेत्रमा विगतमा काठका कोलको प्रयोग व्यापक रूपमा हुने गरेको थियो । स्थानीयले आफ्नै खेतबारीमा उत्पादन गरेको तोरी, सरसिउँ र वन जङ्गलबाट सङ्कलन गरेको चिउरी प्रशोधन गरी घरायसी प्रयोजनका लागि तेल र चिउरीबाट घिउ उत्पादन गरिन्थ्यो ।

अहिले गाउँघरमा समेत सजिलो र छिटो तरिकाले तेल पेल्न आधुनिक मेसिनको प्रयोगसँगै पुरानो प्रविधि पनि विस्थापित हुँदै जान थालेको छ । छत्रकोट गाउँपालिका–५ हर्दिनेटाका जनक पन्तका अनुसार परम्परागत प्रविधि र सामग्रीको महत्व बुझ्न नसक्दा गाउँघरका पुराना सम्पदा विस्तारै हराउँदै जान थालेको छ ।

पुराना सामग्रीको संरक्षणभन्दा मानिसलाई आफ्नो काम कसरी छिटो र सजिलो तरिकाले गर्न सकिन्छ भन्नेतिर लागेको उहाँको भनाइ छ । नयाँ पुस्तालाई देखाउनका लागि पनि यस्ता परम्परागत प्रविधिको संरक्षणमा स्थानीय सरकार र समुदायले ध्यान दिनुपर्ने उहाँले बताउनुभयो ।

गुल्मीका गाउँघरमा काठका कोलको महत्व चिउरीसँग पनि जोडिएको छ । तोरी र सरसिउँ पेल्न आधुनिक मेसिनको प्रयोग गरिने भए पनि चिउरीको दानाबाट परम्परागत तरिकाले घिउ निकाल्न गाउँघरमा अझै काठको कोलको प्रयोग गरिँदै आएको छ ।

चिउरी विशेष गरी पहाडी भेगका वनजङ्गल तथा पाखा पखेरामा पाइने फलहो । चिउरीको बियाँलाई सुकाएर कोलमा पिसेपछि घिउ निकाल्ने गरिन्छ । चिउरीको घिउ परम्परागत रूपमा खाना पकाउन, बत्ती बाल्न तथा साबुन र सौन्दर्य सामग्री बनाउनका लागिसमेत प्रयोग हुँदै आएको छ ।

चिउरीको घाँस पशुचौपायाको आहारका रूपमा प्रयोग गरिन्छ भने फूल मौरीका लागि राम्रो चरन क्षेत्र मानिन्छ । गाउँघरमा जेठको अन्तिम सातादेखि चिउरीको दाना सङ्कल नगर्ने र असोजदेखि मङ्सिरसम्म काठको कोलमा पेलेर घिउ निकाल्ने प्रचलन छ ।

काठ काकोलबाट तेल तथा घिउ निकाल्ने प्रक्रिया भने आफैँमा त्यति सहज छैन । कोल सञ्चालन गर्न आवश्यक जनशक्ति चाहिने भएकाले विगतमा गाउँका सबै मानिस मिलेर पालैपालो महिनौैँसम्मकोल चलाउने गरेको गुल्मी दरबार गाउँपालिका‐१ बलिथुमकागङ्गु कुँवर बताउनुहुन्छ ।

उहाँका अनुसार पहिले गाउँमा तोरी र चिउरी पेल्न सबै मिलेर काम गर्ने चलन थियो । एक्लै काम गर्न समस्या हुने भएकाले विगतमा गाउँलेहरूबीच एक आपसमा सहयोग आदानप्रदान हुन्थ्यो । अहिले आधुनिक मेसिनबाट कुनै झन्झेट विना नै तेल पेल्न सकिने भएपछि काठे कोलको प्रयोग विस्तारै घट्दै गएको कुँवरले बताउनुभयो ।

प्रविधिको विकाससँगै जिल्लाका अधिकांश पालिकाबाट काठका कोल हराउँदै गएपनि गुल्मी दरबार, मुसिकोट र छत्रकोट लगायतका पालिकामा स्थानीयवासीले अझै पनि यसको संरक्षण गर्दै आएको पाइएको छ ।

ती स्थानमा अझै पनि परम्परागत तरिकाले चिउरीको दाना पेलेर घिउ उत्पादन गरिँदै आएको छ । जिल्लामा आयोजना हुने विभिन्न मेला महोत्सवमा यस्ता परम्परागत सामग्रीको प्रदर्शनसमेत गरिँदै आएको छ । तर दीर्घकालीन रुपमा यस्ता परम्परागत सामग्रीको संरक्षणमा भने अझै पनि खासै ध्यान पुग्न भने नसकेकोे स्थानीय बताउँछन् ।

  • गुल्मी
  • प्रतिक्रिया दिनुहोस
    विचार/लेख सम्बन्धि थप
  • खहरेमा पुल निर्माण सुरु

    खहरेमा पुल निर्माण सुरु

  • Post Thumbnail

    कमला पुल सञ्चालनको तयारी अन्तिम चरणमा

  • Post Thumbnail

    बाली भित्र्याए पनि भकारी जोगाउनै मुस्किल

  • दुई महिनादेखि खत्याड–रारा सडक अझै अवरुद्ध

    दुई महिनादेखि खत्याड–रारा सडक अझै अवरुद्ध

  • प्रत्यूष ई-पेपर थप

    २०८३ मंसिर २ गते बुधबार

    २०८३ मंसिर २ गते बुधबार
    थप मितिका ई-पेपरहरु यहाँ भित्र
    समाचार
    संविधानको व्यवस्था गरेअनुसार आगामी निर्वाचनको मिति सर्वदलीय बैठकले टुङ्ग्याउँछ : संयोजक दाहाल

    संविधानको व्यवस्था गरेअनुसार आगामी निर्वाचनको मिति सर्वदलीय बैठकले टुङ्ग्याउँछ : संयोजक दाहाल

    खहरेमा पुल निर्माण सुरु

    खहरेमा पुल निर्माण सुरु

    Post Thumbnail

    गुल्मीमा लोप हुँदै परम्परागत काठका कोल

    Post Thumbnail

    कञ्चनपुरमा धान उत्पादकत्व वृद्धि

    प्रत्यूष नेटवर्क प्रा.ली. द्धारा प्रकाशित

    नीलकण्ठ नपा. ३ सुगमटोल धादिङबेशी

    [email protected]

    ०१०५२११७५,९८५११२०८५०

    जि.प्र.का. धा. दर्ता नं. ०६।०६१।०६२

    जि. हु.का. धा. दर्ता न. ०६।०६९।७०

    सूचना विभाग दर्ता नम्बर: ५२१०

    हाम्रो टीम

    अध्यक्ष /संचालक : श्री दिपा लम्साल - (९८५११२०९४०)
    प्रधानसम्पादक : श्री बद्री अधिकारी - (९८५११२०८५०)
    कार्यकारी सम्पादक :अर्जुन प्रसाद खतिवडा - (९८४९३३९२२२)
    कानूनी सल्लाहकार :.....
    बजार ब्यबस्थापक : .....

    साईट मेनु

    • Home
    • ई-पेपर
    • बिज्ञापन
    • शर्तहरु
    • हाम्रो टीम
    • हाम्रो बारेमा
    • समाचार
    • स्थानीय समाचार
    • अन्तर्राष्ट्रिय
    © २०७९ प्रत्यूष Designed by: GOJI Solution