सन्दर्भ नयाँ राजनीतिक शक्तिको

चितवन, तनहुँ र बारामा उपचुनाव हुँदै गरे पनि त्यसको तरङ्ग देशभित्र मात्रै होइन बाहिर पनि त्यतिकै थियो । अहिले त्यो सरगर्मी सकिएको छ र मानिसहरू प्रत्येक घण्टाको निर्वाचन बुलेटिनमा आफ्नो ध्यान केन्द्रित गर्दै केही समय अघिमात्रै उदय भएको राष्टिन्य स्वतन्त्र पार्टीको पक्षमा ठूलो जनमत रहेको निष्कर्ष निकाल्दै दायाँ बायाँ लाग्ने काम भैरहेको छ त, अझै अबको राजनीतिक रेखा कस्तो बन्ला त्यो यकिन गनै सकिइरहेको अवस्था छैन ।
सामाजिक सञ्जालमा त्यसको सकारात्मक र नकारात्मक दुवै प्रतिक्रिया सार्वजनिक भइरहेका छन् । आखिर गत चुनावभन्दा तीन महिनाअघि गठन भएको पार्टीले यतिधेरै सफलता पाउनुको रहस्य के हो त ? यसको यथार्थ पुराना भनिएका राजनीतिक पार्टीका नेताले बुझेका छन् कि छैनन् थाहा छैन ।
मानिसहरू राजनीति पार्टीबाट अलग्गिएर बस्नै सकेका थिएनन् । यो चौतिस वर्षका अवधिमा राजनीतिक पार्टीको त्यत्रो मजबुत जग किन यसरी धराशायी हुँदैछ भनेर कुनै राजनीतिक नेताले मनन गरेको देखिँदैन । बरु अहिले पनि राजनीतिक क्षेत्रमा रहेका चलनचल्तीका कर्मकाण्डी शब्दको भूत देखाएर पार्टीका शीर्षस्थ नेताहरू आफूलाई सुरक्षित राख्न सकिन्छ भनेर प्रयास गरिरहेका देखिन्छन् ।
२०४६ सालको परिवर्तनसँगै देशमा राजनीतिको उन्मुक्त वातावरण विकास भयो । एक प्रकारले भन्ने हो भने समाज राजनीतिक पार्टीमा ध्रवीकरण भयो । २०४६ साल पछि वडावडासम्म राजनीतिक पार्टीको जग निकै मजबुत भएको थियो ।
यो चौतिस वर्षलाई फर्किएर हेर्दा लोकतन्त्रका नाममा व्यक्तिलाई बलियो बनाइयो कि संस्थालाई ? विधि र पद्धतिको विकास गरियो कि जिम्मली प्रथाको ? यसैबाट कमजोरीहरू खोतल्न थालियो भने आजको स्थिति कसरी निर्माण भयो भनेर सही निष्कर्ष निकाल्न सकिन्छ ।
लोकतन्त्रको असाध्यै बलियो आधार हो– विधि र पद्धति । सार्वजनिक संस्थाहरू र राज्यका निकायहरू स्वचालित ढङ्गले चल्नुपर्ने हो । राजनीतिले स्वचालित ढङ्गले चल्न नसकेका संस्थाहरू किन चल्न सकेका छैनन् भनेर खोजी गर्ने र त्यसलाई स्वचालित ढङ्गले चल्न सक्ने बनाउने हो ।
राजनीति सुधार गर्ने भनेर दश वर्षसम्म सशस्त्र संघर्ष गरेर आएको पार्टी पनि सामेल भयो । द्वन्द्वले थिल्थिल्याएको समाजको घाउमा भागबन्डा प्रथाले नुन अमिलो लगाउने काम ग¥यो ।
आजको पुस्ताले विपिलाई चिन्दैन । विपिले के भने भनेर पढ्दैन । फोटोमा देखिने विपि र पृथ्वीनारायण शाह उस्तै हो । पृथ्वीनारायण शाहले बनाएको देश भनेर आजका युवा नेपालमा बसेका छन् र ! एउटा बेरोजगार युवालाई बाबुआमाले पाउने वृद्धभत्ताले के प्रभाव पार्छ ? राजनीति कुनै बनिबनाउ सिद्धान्त लिएर गरिने होइन ।
कुनै देशको हिंसाको इतिहास पढेर गरिने पनि होइन । सत्ताका लागि रगत बगेको कलुषित इतिहासले पनि राजनीति चल्दैन ।