बिचौलियाको मारमा किसान

चितवन, ३० असोजः किसानले एक कोसा केरा रु तीनदेखि चारमा बिक्री गर्ने गरेका छन् । त्यही केरा उपभोक्ताले प्रतिकोसा रु १० मा खरिद गर्न बाध्य छन् ।

रु तीनमा खरिद गरेर रु १० मा झन्डै ३३४ प्रतिशत नाफा लिएर केरा बिक्री गर्न पल्किएका बिचौलियाका कारण उपभोक्तहरु भरपुर ठगिएका हुन् । बडादसैँ नजिकिँदै गर्दा पनि केरा उत्पादक किसानले भने केराको उचित मूल्य पाउन सकेका छैनन् । तर, बिक्रेताले भने फाइदैफाइदा लिएका छन् ।

तीजपछि केराले मूल्य पाउन नसक्दा किसानले सधैँ उस्तैउस्तै मूल्यमा केरा बिक्री गर्न बाध्य छन् । चितवन केरा उत्पादक सङ्घका अध्यक्ष घननाथ महतोका अनुसार अहिले किसानले प्रतिकोसा रु तीनदेखि चारका दरले बिक्री गर्न बाध्य छन् भन्नुहुन्छ ।

व्यवसायीले किसानहरुलाई उचित मूल्य दिन कठिन मान्ने गरेको उहाँले बताउनुभयो । अहिले देशभसर केरा उत्पादन भएकाले केराको मूल्य पाउन सकेका छैनन् । उहाँले भन्नुभयो, “केरा सस्तोमा बिक्री नगरे बारीमा नै मिल्काउनुपर्ने अवस्था छ । अहिले केराको मूल्य किसानले पाउन सकेका छैनन् ।”

बजारमा उपभोक्ताले किन्दा दर्जनको रु १०० देखि रु १५० सम्म पाउने गरेको उहाँले बताउनुभयो । पहिले रु २०० सम्म उपभोक्ताहरुले पाउने गरेका थिए । किसानले मूल्य पाएको समयमा प्रतिकोसा रु पाँचदेखि आठसम्म जी नाइन र मालभोग प्रतिकोसा रु १० सम्म पाएका थिए ।

अहिले मूल्य घटेर जी नाइन रु तीन र मालभोग रु चारसम्ममा प्रतिकोसा बिक्री भइरहेको छ । जिल्लामा तीन हजार बिघा क्षेत्रफलमा ७०० किसानले केरा लगाउँदै आएका छन् । बार्षिक ७० हजार मेट्रिक टन केरा उत्पादन हुन्छ । यस वर्ष केराको क्षेत्रफलसमेत बढेकाले उत्पादन पनि बढ्ने उहाँले बताउनुभयो ।

जिल्लामा सात लाख केराको बिरुवा बढेकाले उत्पादन पनि १० हजार मेट्रिक टन बढेर ८० हजार पुग्ने अनुमान गरिएको छ । केरा उत्पादन हुने मुख्य समय भएकाले केराको मूल्य घटेको हुनसक्ने उहाँले बताउनुभयो ।

नेपालमा केराखेती गर्ने किसानको साझा संस्था नेपाल केरा उत्पादक महासङ्घका संयोजक विष्णुहरि पन्त राज्यले बजार अनुगमन गरेर मूल्य समायोजन नगर्दासम्म उपभोक्ता मारमा पर्ने बताउनुहुन्छ ।

कृषकले सस्तोमा दिने र उपभोक्ताले महँगोमा खरिद गर्नुपर्ने अवस्था अन्त्यका लागि स्थानीय प्रशासनले बजार अनुगमनमा कडाइ गरेर मूल्यमा एकरुपता ल्याउनुपर्ने छ ।

सरकारले गत वर्षको असोज ६ गते केरा आयातमा रोक लगाउने निर्णय गरेसँगै पुस ६ गतेबाट पूर्णरुपमा आयातमा प्रतिबन्द गरिएको थियो । जसका कारण नेपालमा उत्पादन भएका केराले मूल्य पाएको उहाँले बताउनुभयो ।

देशभरि व्यावसायिक केराखेती गर्ने किसानको सङ्ख्या बढेपछि नेपाल केरामा आत्मनिर्भर बन्दै गएको छ । नेपाललाई हरेक वर्ष नौ लाख मेट्रिक टन केरा आवश्यक पर्छ । अघिल्लो वर्ष चार हजार बिघा क्षेत्रफलमा लगाएको केराखेती यस वर्ष २४ हजार बिघा क्षेत्रफलमा फैलिएको छ ।

पहाडी क्षेत्रमा समेत किसानले केराखेती गर्न थालेको उहाँले बताउनुभयो । नेपालमा अहिले आठ हजार किसानले व्यावसायिक रुपमा केराखेती गर्ने गरेका छन् ।