जीवनका आधार नै सम्पर्कविहीन भएपछि…   

महेन्द्रनगर, २३ भदौः

कञ्चनपुर कृष्णपुर नगरपालिका–३ देखतभुलीका नन्दकिशोर राना यतिबेला छोराको खोजीमा काठमाडौँमा दौडधूप गरिरनुभएको छ ।

भोटेकोशी बाढीमा परी २२ वर्षीय छोरा क्रिकेशन राना सम्पर्कविहीन भएपछि खोजीका लागि पहल गरिदिन सांसददेखि मन्त्रीसम्मलाई गुहारिरहनुभएको छ उहाँले । छोरा सकुशल पाउने आशा क्रमशः न्यून हुँदै गएको उहाँको दुखेसो छ ।

“छोराको सास कि लाश भए पनि पाउँला भनेर काठमाडौँ पुगेको छु”, उहाँले भन्नुभयो, “घरपरिवारमा सन्नाटाकाबीच यहाँँ आए तर छोराको खोजी हुँदैछ भन्ने खबरबाहेक केही पाइँन ।”

माथिल्लो त्रिशूली ‘ए’ जलविद्युत् आयोजनामा मजदुरी गर्दै आएका क्रिकेशनको अवस्था बाढीपछि अज्ञात छ । “घरमा नाबालिक नातिनी छ । बुहारीसँगै परिवारकै जीवनयापन गर्ने भरोसाको पत्तो छैन”, रानाले भन्नुभयो, “छोराकै कमाइले परिवार थानिएको थियो । अब के गर्ने हो सोच्नै सकिएको छैन ।”

उहाँका छोरा विगत एक वर्षदेखि रसुवामा काम गर्दै आएको बताउनुभयो । “आउने जाने गरेर आयोजनामा काम गर्न थालेको एक वर्षभन्दा बढी भइसकेको थियो”, उहाँले भन्नुभयो, “हाम्रो त परिवारभित्रकै तीन जना सदस्य सम्पर्कविहीन हुँदा परिवारमा बज्रपात भएको छ ।”

गाउँमा आफूसित भएको चारकट्ठा जमिनमा खेती गरेर अन्नपातको जोहो गर्दै आएका रानाले छोराको अवस्थाबारे कुनै जानकारीसम्म नपाएको दुखेसो पोख्नुभयो ।

“घरकै आर्थिक अवस्था कमजोर हुँदा छोरालाई मजदुरीका लागि यसअघि भारत पनि पठाए”, उहाँले भन्नुभयो, “बाह्र दिनदेखि छोराको स्वर सुन्न नपाउँदा आमा घरमा बिलौना गर्दै छ ।” कृष्णपुर नगरपालिका–३ का क्रिकेशन रानासँगै कालु राना र रिकेश राना सम्पर्कविहीन भएको कालु रानाका भतिजा सोहन रानाले बताउनुभयो ।

“कसैको फोन आयो कि सम्पर्कविहीन भेटियो कि जस्तो लाग्छ”, रानाले भन्नुभयो, “तीन जना आफन्त हराउँदा परिवारमा आँशुबाहेक केही छैन । हराएका तीन जनाकै छोरा छोरी नाबालिक छन् ।” “तीन जना नै केही समयअघि धानखेती गरेर काम गर्न गएका थिए”, उहाँले भन्नुभयो, “परिवारको खर्च चलाउने, दैनिकी सहज बनाउने घरका खम्बा नै ढलेजस्तो सन्नाटा छ ।”

हराइरहेका कालु रानाका श्रीमती रेखाले छोराछोरी बुवा आउने आशामा बसेको बताउनुभयो । “छोराछोरी बुवालाई फोन गर, कुरा गर्छौं भन्छन्”, रेखाले भक्कानिँदै भन्नुभयो, “यतिकादिन भयो फोन आउँदैन । पहिले दिनमा तीन पटकसम्म फोन गर्थे ।”

उहाँले श्रीमान् सम्पर्कविहीन हुँदा आफूहरु बिचल्ली हुने अवस्थामा पुगेको बताउनुभयो । “अब छोराछोरी कसले पढाइदिने”, उहाँले भन्नुभयो, “सरकारसँग बिन्ती छ । हाम्रा मान्छेको खोजी गरिदिनु ।”

त्यसैगरी, शुक्लाफाँटा नगरपालिका–३ जोनापुर विनोद डगौरा सोमबार निराश हुँदै काठमाडौँबाट घर फर्किंदै हुनुहुन्छ । पच्चीस वर्षीय छोरा दीपेन्द्र डगौरा लाङ्टाङ जलविद्युत् आयोजनामा कार्यरत रहेकैबेला यही भदौ १० गतेको विनाशकारी बाढीमा परेर सम्पर्कविहीन हुनुभएको छ ।

“न सास भेटिने भयो न त लास नै । निकै पीडा भयो ।” बुवा विनोद डगौराले भन्नुभयो, “एक्लो छोरो थियो । बुढेसकालको सहारा होला भनेको युवा अवस्थामै विलिय भयो ।” मजदुरीका लागि छोरा दीपेन्द्र रसुवा पुगेको उहाँले बताउनुभयो ।

“अवस्थाले पढाउन सकेको भए आज रसुवामा हराउनुपर्ने थिएन”, उहाँले भन्नुभयो, “गरिबीले मजदुरीमा पुर्‍यायो । बाढीले परिवार नै बिचल्लीमा पार्‍यो भोटेकोशी बाढीमा परेर कञ्चनपुरका २६ जना अझै हराइरहेका छन् ।”